Một đời gắn bó với PETROVIETNAM

Tôi tới nhà ông Quang theo lời hẹn vào một buổi sáng đầu tuần khi Hà Nội vào thu, cũng là dịp cận kề 65 năm Ngày truyền thống ngành Dầu khí Việt Nam.
Qua cánh cổng sắt, những tán lá khế xanh mướt đổ bóng xuống khoảng sân nhỏ. Nắng đầu ngày lọt qua kẽ lá, rơi thành từng vệt vàng trên nền đất. Ông Quang tay cầm cây chòi hái quả, vừa đưa cho tôi hai quả khế vàng ươm vừa cười:
“Bác không phỏng vấn đâu nhé. Bác ghét phỏng vấn lắm.”
Tôi cũng cười:
“Dạ, vậy hôm nay cháu đến đây nghe bác kể chuyện thôi ạ”.
Nghe vậy, ông cởi mở hẳn. Có lẽ với một người đã đi qua gần tám thập kỷ cuộc đời, những câu chuyện đáng nhớ chẳng cần đến những câu hỏi quá khuôn phép. Chúng nằm đâu đó trong ký ức…
Từ Thành cổ Quảng Trị đến ngành Dầu khí
Năm 1971, ông Nguyễn Quang khi ấy đang là một thầy giáo công tác tại Trường Trung cấp Địa chất (thuộc Vĩnh Phúc cũ).
Ngày 31/12/1971, theo lệnh tổng động viên, ông nhập ngũ. Sau 4 tháng huấn luyện, người thầy giáo trẻ cùng đơn vị hành quân vào chiến trường. Điểm đến là Thành cổ Quảng Trị - nơi đang diễn ra một trong những trận chiến khốc liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ.
Ông kể chuyện bằng giọng trầm. Những ký ức đã lùi hơn nửa thế kỷ dường như vẫn nằm nguyên ở đó. Ngay trên chiến trường, ngày 11/10/1972, ông được kết nạp vào Đảng.
“Ngày ấy đi chiến trường, mình chỉ nghĩ đơn giản là đất nước cần thì mình đi. Chứng kiến đồng đội hy sinh, mình càng hiểu rằng được sống, được trở về, được làm việc trong những năm tháng hòa bình là điều rất quý”, ông nói.

Năm 1975, ông rời quân ngũ. Nhưng tinh thần của người lính “Anh bộ đội cụ Hồ” vẫn theo ông trên một hành trình khác. Ông học tiếp lên đại học rồi năm 1980 về công tác tại Viện Dầu khí Việt Nam.
Chỉ một năm sau, ông được giao chủ biên một đề tài nghiên cứu khoa học cấp Nhà nước: “Nghiên cứu Gradient địa nhiệt tại miền Bắc Hà Nội”, nhằm tìm hiểu khả năng tồn tại dầu ở khu vực này.
Từ một người lính trở về, ông Quang lại bước vào một mặt trận mới - mặt trận khoa học, kỹ thuật và xây dựng ngành Dầu khí trong những năm đất nước còn vô vàn khó khăn.
“Thời ấy ngành Dầu khí còn thiếu thốn nhiều thứ. Nhưng anh em có quyết tâm. Việc gì được giao thì cố gắng làm cho đến nơi đến chốn, khó mấy cũng không né. Sau những năm làm công tác chuyên môn, ông được phân công sang lĩnh vực tổ chức cán bộ. Và chính bước ngoặt ấy đưa ông đến với Tổng công ty Dầu khí Việt Nam – tiền thân của Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PETROVIETNAM) ngày nay”, ông Quang kể lại hành trình của mình.

Năm 1995, ông về công tác tại Tổng công ty với vị trí Phó Ban Tổ chức Nhân sự và Đào tạo. Những năm tháng ở PETROVIETNAM để lại trong ông nhiều dấu ấn.
Có những công việc, sau hàng chục năm, ông vẫn nhớ như in. Trong đó có hai quy chế mà ông trực tiếp chắp bút, soạn thảo: Quy chế đào tạo và Quy chế thi đua khen thưởng. Rồi những quy chế quản lý, những quy định phối hợp công việc, trong đó có những nội dung liên quan đến quản lý, sử dụng đãi ngộ lao động Việt Nam ở nước ngoài.
“Làm quy chế không đơn giản là viết một văn bản. Mình phải nghĩ xem đưa vào thực tế có chạy được không, anh em có làm được không, có giải quyết được công việc không”, ông Quang giải thích.

“Chất” người lính ở lại trong người Dầu khí
Có một điều dễ nhận thấy khi ngồi nghe ông Quang kể chuyện, đó là giữa câu chuyện về chiến trường và câu chuyện về PETROVIETNAM gần như không có một đường ranh rõ rệt.
Người lính năm nào bước ra khỏi Thành cổ Quảng Trị, rồi bước vào ngành Dầu khí với một tâm thế gần như không thay đổi: đã nhận việc thì làm, đã chọn con đường thì không ngại khó.
Với ông, được sống, được trở lại lao động, được làm việc trong hòa bình đã là một điều may mắn. Và phía sau những năm tháng ấy là những người đồng đội đã không thể trở về. Ông không nói nhiều về sự hy sinh của mình. Nhưng qua câu chuyện, tôi có thể cảm nhận được một sự tri ân lặng lẽ.

Qua lời kể của ông Quang, tôi không chỉ nhìn thấy hình ảnh những người lính năm xưa đã nằm lại ở Thành cổ; mà còn thấy được những người trở về đã tiếp tục đi qua một “chiến trường” khác - xây dựng đất nước, xây dựng ngành, xây dựng những nền móng đầu tiên cho một PETROVIETNAM ngày càng lớn mạnh.
Nếu những năm tháng khoác áo lính nơi chiến trường mang về cho ông Huân chương Chiến công hạng II, thì chặng đường gắn bó với PETROVIETNAM lại được ghi dấu bằng Huân chương Lao động hạng III. Hai phần thưởng, hai mặt trận, nhưng cùng ghi nhận một hành trình cống hiến trọn vẹn của người lính năm xưa với đất nước.
“Dầu khí đi vào 3 thế hệ của gia đình tôi”
Câu chuyện gắn bó với Dầu khí của ông Nguyễn Quang không chỉ dừng ở những năm tháng công tác, mà cho tới tận bây giờ, hơn hai mươi năm sau ngày nghỉ hưu, PETROVIETNAM vẫn hiện diện trong căn nhà này.
Điều gì đã khiến dòng chảy ấy không dừng lại ở một thế hệ? Có lẽ, một nét rất riêng của ngành Dầu khí là truyền thống và tình yêu nghề được trao truyền từ thế hệ cha ông sang con cháu, để rồi hình thành nên những “Gia đình Dầu khí” - nơi tình yêu với ngành không chỉ được kể lại, mà được tiếp nối bằng chính lựa chọn của mỗi thế hệ. Gia đình ông Nguyễn Quang cũng là một trong số đó.

Trước hết là người vợ - bà Vũ Thị Đoàn, người đã đi cùng ông từ những năm tháng đất nước còn khó khăn. Bà cũng công tác tại Viện Dầu khí Việt Nam cho tới khi nghỉ hưu, từng giữ vị trí Chủ tịch Công đoàn Viện.
Một người đi qua chiến trường, một người làm hậu phương. Tình yêu đôi lứa hòa vào tình yêu đất nước, tình yêu ngành Dầu khí, trong những năm tháng còn nhiều gian khó, rồi trở thành nền tảng, là hạt giống cho câu chuyện về “Gia đình Dầu khí” hôm nay.
Có lẽ, tình yêu dành cho ngành mà ông và vợ đã vun đắp suốt những năm tháng công tác cũng theo cách tự nhiên ấy mà ngấm vào các con. Những người con của ông lần lượt lựa chọn gắn bó với hệ sinh thái PETROVIETNAM.
Tôi nhìn thấy sự tự hào trong ánh mắt ông khi chỉ lên bức ảnh chụp cả gia đình treo trong phòng khách mà giới thiệu về từng người con cũng đều đang công tác trong Tập đoàn và đơn vị thành viên của PETROVIETNAM.
Ba thế hệ. Ba chặng đường. Những công việc và đơn vị khác nhau, nhưng cùng gặp nhau ở một điểm chung: PETROVIETNAM đã trở thành một phần câu chuyện của gia đình.

Ông kể, những dịp lễ, Tết hoặc khi cả gia đình quây quần, nhiều khi câu chuyện trên bàn ăn lại xoay quanh Dầu khí. Có lẽ “cuộc họp ngành” đặc biệt nhất lại diễn ra trong những bữa cơm gia đình như thế. Tình yêu với Dầu khí, với PETROVIETNAM cứ thế một cách tự nhiên trở thành truyền thống trong gia đình. Bằng cách một người cha truyền lại cho con, một người ông truyền lại cho cháu không phải bằng những lời giáo huấn, mà bằng chính cuộc đời mình.
“Thế hệ sau có điều kiện tốt hơn thời tôi ngày trước rất nhiều. Ngoại ngữ tốt, công nghệ tốt, cách làm việc cũng hiện đại hơn. Tôi mừng vì các con, các cháu có thể đi xa hơn thế hệ mình”, ông Quang chia sẻ.
Tôi hỏi ông:
“Nếu so PETROVIETNAM của ngày ông còn công tác với PETROVIETNAM hôm nay, điều gì khiến ông bất ngờ nhất”?
“Điều làm tôi bất ngờ nhất là quy mô và không gian phát triển của Tập đoàn hôm nay. Ngày tôi làm việc, ngành Dầu khí chỉ tập trung vào những việc rất căn bản. Còn bây giờ, PETROVIETNAM đã bước sang nhiều lĩnh vực mới, mở rộng, công nghệ cũng khác rất nhiều”, ông cười, ánh mắt ánh lên niềm vui của một người đã từng đặt những viên gạch đầu tiên và nay nhìn thấy công trình ngày một lớn hơn.

Tôi lại hỏi ông:
“Nếu PETROVIETNAM thay đổi rất nhiều theo thời gian, đâu là thứ thuộc về ‘chất’ mà theo ông, các thế hệ sau vẫn cần gìn giữ”?
“Trước hết vẫn là tinh thần đoàn kết, trách nhiệm và nghĩa tình. Người Dầu khí ngày trước sống với nhau rất tình cảm. Cùng làm việc, cùng chia sẻ khó khăn, có khi coi nhau như người nhà. Công việc có thể thay đổi, công nghệ có thể thay đổi, nhưng cái tình, cái trách nhiệm với công việc và với ngành thì không nên mất”, ông trả lời chậm rãi như thể đang nói về một điều tất nhiên.
Từ ánh mắt tin tưởng của ông Nguyễn Quang, tôi nhìn thấy một dòng chảy PETROVIETNAM đang nối dài qua các thế hệ trong gia đình. Dòng chảy ấy bắt đầu từ thế hệ của ông - những con người mang trong mình sự kiên định, nhiệt huyết và tình yêu ngành, sẵn sàng đi qua gian khó mà không lùi bước. Rồi theo năm tháng, dòng chảy ấy tiếp tục được bồi đắp ở thế hệ các con, các cháu bằng tri thức, sự chuyên nghiệp, năng động và tinh thần đổi mới.