Lọc hóa dầu giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển kinh tế

Sáng 10/11/2026, tại tỉnh Quảng Ngãi, Bộ Công Thương tổ chức Hội nghị ngành Công Thương khu vực miền Trung - Tây Nguyên lần thứ XII, năm 2026. Hội nghị do Thứ trưởng Bộ Công Thương Lương Hoàng Thái cùng Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Nguyễn Đức Tâm và Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Trần Phước Hiền chủ trì điều hành; cùng sự tham dự của đại diện lãnh đạo các đơn vị thuộc Bộ Công Thương, Sở Công Thương 11 tỉnh, thành phố trong khu vực, chính quyền địa phương cùng cộng đồng doanh nghiệp và các hiệp hội ngành hàng.

"Trụ cột" năng lượng

Khu vực miền Trung - Tây Nguyên gồm 11 tỉnh, thành phố gồm Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa và Lâm Đồng, chiếm hơn 27,5% diện tích cả nước, dân số trên 31 triệu người và sở hữu bờ biển dài hơn 1.917 km. Đây được đánh giá là địa bàn giữ vị trí chiến lược về kinh tế, chính trị, quốc phòng và an ninh. Trong cơ cấu kinh tế toàn vùng, công nghiệp chế biến, chế tạo giữ vai trò động lực tăng trưởng then chốt, trong đó công nghiệp lọc hóa dầu, hóa chất, luyện kim, cơ khí chế tạo và năng lượng đóng vai trò đặc biệt quan trọng.

Tại trung tâm công nghiệp Quảng Ngãi, ngành lọc hóa dầu giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển kinh tế. Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Công Thương Lương Hoàng Thái dẫn chứng thực tiễn về Nhà máy Lọc dầu (NMLD) Dung Quất (được quản lý, vận hành bởi Tổng công ty Lọc hóa dầu Việt Nam - BSR, đơn vị thành viên PETROVIETNAM) - công trình công nghiệp quy mô lớn, có đóng góp đáng kể cho nền kinh tế (khoảng 1,5% GDP của cả nước). Đây là minh chứng rõ nét cho tầm vóc và sức lan tỏa của các dự án công nghiệp trọng điểm miền Trung đối với tăng trưởng quốc gia.

Động lực từ công nghiệp quy mô lớn đã giúp đưa chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) của Quảng Ngãi trong 10 tháng năm 2026 tăng 13,8%, kim ngạch xuất khẩu bứt phá tới 40,2% so với cùng kỳ. Đặc biệt, các sản phẩm dầu FO tiếp tục giữ vị trí nhóm hàng xuất khẩu chủ lực của toàn vùng.

Hiện nay, Quảng Ngãi đang tập trung mọi nguồn lực đẩy nhanh tiến độ dự án nâng cấp, mở rộng NMLD Dung Quất, song song với Khu liên hợp gang thép Hòa Phát Dung Quất 2 và các dự án sản xuất ray đường sắt. Đồng thời, tỉnh đang hoàn thiện đề xuất cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Khu kinh tế Dung Quất nhằm thu hút các nhà đầu tư chiến lược, triển khai cụm dự án trọng điểm về lọc hóa dầu, đóng tàu, dự trữ chiến lược và năng lượng quốc gia.

Đặc biệt, từ góc độ liên kết vùng, sự hiện diện của các doanh nghiệp đầu chuỗi như BSR và Tổng công ty Cổ phần Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PTSC), hai đơn vị thành viên của PETROVIETNAM,… đang mở ra cơ hội hình thành cụm liên kết ngành cơ khí và công nghiệp hỗ trợ quy mô liên vùng giữa ba địa phương hạt nhân Huế - Đà Nẵng - Quảng Ngãi. Sáng kiến này đã được Bộ Công Thương ghi nhận, giao Cục Công nghiệp phối hợp hỗ trợ kết nối cung - cầu, xây dựng hệ sinh thái công nghiệp chế tạo chuyên môn hóa cao và hạn chế cạnh tranh đầu tư trùng lặp.

Tăng trưởng công nghiệp ấn tượng và những điểm nghẽn cần tháo gỡ

Báo cáo tại hội nghị cho thấy, bức tranh sản xuất công nghiệp của vùng tiếp tục là điểm sáng nổi bật dù bối cảnh kinh tế thế giới diễn biến phức tạp, giá năng lượng và chi phí logistics biến động. Trong 10 tháng năm 2026, có 9/11 địa phương có IIP tăng trên 10%: dẫn đầu là Hà Tĩnh (tăng 42,17%), Nghệ An (tăng 21,49%), Quảng Trị (tăng 15,49%), Quảng Ngãi (tăng 13,8%), Đắk Lắk (tăng 13,54%), Lâm Đồng (tăng 12,53%), Thanh Hóa (tăng 11,12%), Huế (tăng 10,95%), Đà Nẵng (tăng 10,12%). Ước cả năm 2026, hầu hết các địa phương đều đạt mức tăng IIP từ 10,2% đến 21,5%.

Cùng với công nghiệp chế biến, hạ tầng kinh tế toàn vùng tiếp tục được mở rộng với 13 khu kinh tế (1.327 dự án hoạt động), 75 khu công nghiệp vận hành (thu hút 742.970 tỷ đồng) và 265 cụm công nghiệp. Lĩnh vực xuất nhập khẩu và thương mại nội địa cũng tăng trưởng ấn tượng: xuất khẩu 10 tháng đạt 34,391 tỷ USD (tăng 17,1%), tổng mức bán lẻ và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt 1.551 nghìn tỷ đồng (tăng 17,7%).

Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ rõ các rào cản như: tiến độ một số dự án công nghiệp quy mô lớn, cụm công nghiệp và hạ tầng năng lượng còn chậm; công nghiệp hỗ trợ chưa tương xứng; nhiều dự án nguồn và lưới điện gặp vướng mắc về mặt bằng, thủ tục đầu tư và khả năng giải tỏa công suất.

Để giải bài toán này, tại hội nghị, lãnh đạo Bộ Công Thương và các Cục, Vụ chuyên môn đã trực tiếp giải đáp hàng loạt kiến nghị của các địa phương. Trong đó, nhằm gỡ khó cho các nhà máy điện tuabin khí hỗn hợp miền Trung I và II, Bộ Công Thương đã phê duyệt Thỏa thuận sửa đổi lần hai Hợp đồng PSC Lô 117-118-119. Về hạ tầng khí và nguồn điện mới, Bộ Công Thương ghi nhận đề xuất điều chỉnh Quy hoạch hạ tầng dự trữ, cung ứng xăng dầu, khí đốt để nghiên cứu nâng công suất Kho LNG Liên Chiểu lên 1-2 triệu tấn/năm (sau năm 2030 lên 3-5 triệu tấn/năm) nhằm đảm bảo nhiên liệu cho Nhà máy điện LNG Hòa Ninh (1.500 - 3.000 MW) và các khu công nghiệp, khu thương mại tự do.

Bên cạnh đó, nhằm bảo đảm nguồn cung và phân phối xăng dầu, năm 2026, Bộ đã phân giao tổng nguồn tối thiểu gần 31,8 triệu m³/tấn cho các đầu mối, bảo đảm chuỗi cung ứng vận hành thông suốt từ các nhà máy lọc dầu trong nước tới hệ thống phân phối miền núi, ven biển và hải đảo.

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Công Thương Lương Hoàng Thái nhấn mạnh, liên kết vùng là yêu cầu tất yếu trong giai đoạn phát triển mới, cần được triển khai đồng bộ cả về kết nối với bên ngoài, mở rộng hợp tác quốc tế và tăng cường liên thông giữa các địa phương trong khu vực. Đây là nền tảng quan trọng để khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế, huy động nguồn lực và hình thành không gian phát triển thống nhất.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Thứ trưởng đề nghị các địa phương tập trung vào 3 nhóm nhiệm vụ trọng tâm là rà soát, hoàn thành các chỉ tiêu năm 2026, chủ động chuẩn bị nguồn lực và điều kiện để tạo đà tăng trưởng ngay từ đầu năm 2027; nhận diện, tháo gỡ dứt điểm các điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng và những vấn đề liên vùng, liên ngành, tránh tư duy cục bộ, riêng lẻ; đồng thời đẩy mạnh phát triển thị trường, kết nối chuỗi cung ứng bền vững, gắn kết thị trường nội vùng với bên ngoài, vùng nguyên liệu với các trung tâm chế biến, hệ thống logistics và nguồn cung năng lượng ổn định.

Thứ trưởng khẳng định, Bộ Công Thương sẽ tổng hợp, báo cáo Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ xem xét, chỉ đạo tháo gỡ những vấn đề vượt thẩm quyền.